Box 3 in 2026: spaartaks, beleggingstaks en wat verandert er?

Box 3 in een notendop

In box 3 wordt belasting geheven over uw vermogen — geld op de bank, beleggingen, een tweede woning, crypto, leningen aan familie. Niet over wat u écht aan rente of rendement maakt, maar over een fictief rendement dat de Belastingdienst per categorie vaststelt. Daarover betaalt u 36%.

Dat fictieve rendement is precies waar de afgelopen jaren zoveel discussie over was. Sinds het Kerstarrest van 2021 weet de overheid dat het oude systeem juridisch onhoudbaar was. De huidige opzet — gespletste forfaits per vermogenscategorie — is een tussenoplossing tot het nieuwe systeem op werkelijk rendement (waarschijnlijk vanaf 2028) klaar is.

De forfaits van 2026

De forfaits voor spaargeld en schulden zijn voorlopig — de definitieve worden in januari 2027 vastgesteld op basis van de werkelijk gemiddelde rente in 2026.

De stappen van de berekening

1. Bepaal grondslag: bezittingen − schulden − heffingsvrij vermogen (€ 59.357 alleenstaand, € 118.714 partners).
2. Pas schuldendrempel toe: alleen schulden boven € 3.800 (€ 7.600 partners) tellen.
3. Bereken fictief rendement: spaargeld × 1,28% + beleggingen × 6,00% − schulden × 2,70%.
4. Pas de aandeelregeling toe: rendement × (grondslag / totaal vermogen).
5. Bereken belasting: 36% × aandeel rendement.

Tegenbewijsregeling — wanneer werkt die?

Sinds 2024 mag u via de tegenbewijsregeling aantonen dat uw werkelijke rendement lager was dan het forfait. Dan betaalt u alleen over het werkelijke rendement. Klinkt mooi, maar er zijn voorwaarden:

• U moet ál uw vermogen meenemen — niet alleen de "slechte" beleggingen.
• U moet alle bewijsstukken bewaren (jaaroverzichten, dividendpapieren, kosten).
• Niet-gerealiseerde waardestijging telt mee als rendement (ook al heeft u nog niet verkocht).
• Geen rente afgetrokken voor schulden in het werkelijke rendement.

Voor wie alleen spaargeld heeft, is de tegenbewijsregeling vaak voordelig (rente op spaargeld 2025 was lager dan 1,28%). Voor beleggers met goed jaar is hij juist nadelig.

Box 3 optimaliseren — vier strategieën

1. Heffingsvrij vermogen volledig benutten

Met partner: € 118.714. Verdeel uw vermogen zó dat dit altijd uitkomt. Tip: schenk strategisch tussen partners (geen schenkbelasting tussen echtgenoten) zodat het bezit gelijk verdeeld is.

2. Groen beleggen

Tot € 26.715 per persoon (€ 53.430 partners) is groen beleggen vrijgesteld in box 3 — én er is een heffingskorting van 0,1% over de vrijstelling. Let op: de heffingskorting is sinds 2025 fors verlaagd (0,7% in 2024 → 0,1% in 2025 en 2026). Bij € 25.000 groen kapitaal scheelt het in 2026 ongeveer € 192 per jaar in box 3-belasting + € 25 heffingskorting = circa € 217 totaal. In 2027 daalt de vrijstelling naar slechts € 200 per persoon, en per 2028 vervalt de regeling volledig.

3. Schulden boven de drempel benutten

Een persoonlijke lening of consumptief krediet boven € 3.800 (€ 7.600 partners) verlaagt uw vermogen. Pas op: u betaalt rente — alleen rendabel als die lager is dan het belastingvoordeel van 36% × 2,70% = 0,97% van de schuld.

4. Lijfrente storten

Geld dat u in een lijfrente stopt, verdwijnt uit box 3 én is aftrekbaar in box 1. Voor de meeste mensen de meest lucratieve box 3 optimalisatie — niet als losse strategie, maar als onderdeel van pensioenplanning.

Wat verandert er in 2027 en daarna?

Het kabinet werkt aan een systeem van werkelijk rendement, dat naar verwachting in 2028 ingaat. Tot die tijd blijven we werken met de forfaits — die jaarlijks worden bijgesteld. Voor 2027 is de spaarforfait waarschijnlijk lager (omdat de rente daalt) en het schulden-forfait ook.

Ondertussen wordt het heffingsvrij vermogen door geen indexering uitgehold. In 2024 was het € 57.000, in 2026 € 59.357. Dat is +4,1% in twee jaar — minder dan de inflatie. Op termijn betekent dit dat steeds meer mensen box 3 belasting betalen, ook al is hun reële vermogen niet gegroeid.