Wat is bracket creep?
Bracket creep — letterlijk "schijf-kruip" — gebeurt wanneer uw nominale inkomen stijgt door inflatie, maar de schijfgrenzen niet evenredig meegroeien. Het effect: een groter deel van uw inkomen valt in hogere belastingschijven, ook al kunt u in reële koopkracht hetzelfde of zelfs minder kopen.
Normaal gesproken indexeert Nederland de schijfgrenzen elk jaar volledig op basis van het CBS-inflatiecijfer van het voorgaande jaar. Dat houdt het belastingsysteem ongeveer "neutraal" voor inflatie. In 2026 is dit principe doorbroken.
De cijfers van 2026
Hier zijn de officiële Box 1 schijven voor werkenden onder de AOW-leeftijd in 2026 (Belastingdienst.nl):
| Schijf | Grens 2025 | Grens 2026 | Verandering |
|---|---|---|---|
| 1e schijf (35,75%) | tot € 38.441 | tot € 38.883 | +1,15% |
| 2e schijf (37,56%) | tot € 76.817 | tot € 78.426 | +2,09% |
| 3e schijf (49,50%) | vanaf € 76.817 | vanaf € 78.426 | — |
De stijgingen zien er op het eerste gezicht redelijk uit. Maar vergelijk ze met de wettelijke inflatiecorrectie van 2,9% en het beeld kantelt: de eerste schijfgrens stijgt met slechts 1,15% — minder dan de helft van de inflatie.
Drie inkomensgroepen — drie verschillende effecten
Profiel 1 Modaal inkomen € 45.000 (loon werknemer)
Situatie: Werknemer met een loon van € 45.000 in 2025, dat in 2026 met 2,9% stijgt naar € 46.305 (volledige inflatiecorrectie). Geen aftrekposten.
| Berekening | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Bruto inkomen | € 45.000 | € 46.305 |
| Belasting 1e schijf | € 13.748 | € 13.901 |
| Belasting 2e schijf | € 2.460 | € 2.787 |
| Bruto belasting Box 1 | € 16.208 | € 16.688 |
| − AHK | − € 2.020 | − € 2.090 |
| Netto Box 1 belasting | € 14.188 | € 14.598 |
Profiel 2 Tweeverdieners € 70.000 + € 70.000
Situatie: Twee partners verdienen elk € 70.000 in 2025. Met 2,9% inflatie wordt dat € 72.030 in 2026. Beiden werken volledig.
| Berekening | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Bruto loon per persoon | € 70.000 | € 72.030 |
| Belasting 1e schijf | € 13.748 | € 13.901 |
| Belasting 2e schijf | € 11.842 | € 12.456 |
| Bruto belasting per persoon | € 25.590 | € 26.357 |
| − AHK (verlaagd door afbouw) | − € 365 | − € 332 |
| Netto belasting per persoon | € 25.225 | € 26.025 |
Profiel 3 Hoog inkomen € 120.000 (eenverdiener)
Situatie: Eenverdiener met loon € 120.000 in 2025. Stijgt met 2,9% naar € 123.480.
| Berekening | 2025 | 2026 |
|---|---|---|
| Bruto loon | € 120.000 | € 123.480 |
| Belasting 1e + 2e schijf | € 28.847 | € 29.461 |
| Belasting 3e schijf | € 21.382 | € 22.302 |
| Bruto belasting | € 50.229 | € 51.763 |
| AHK (al volledig afgebouwd) | € 0 | € 0 |
| Netto belasting | € 50.229 | € 51.763 |
Waarom doet het kabinet dit?
De halve indexatie levert de schatkist een paar honderd miljoen euro op. Dat geld is concreet bestemd om het terugdraaien van de btw-verhoging op cultuur, media en sport te financieren. Het kabinet had aanvankelijk de btw op die sectoren willen verhogen, maar die plannen zijn na maatschappelijke kritiek geschrapt. Het gat in de begroting wordt nu gevuld door werkenden iets meer belasting te laten betalen — een politiek minder zichtbare keuze.
Er zijn nog twee structurele redenen voor dit fenomeen, los van de specifieke 2026-aanpassing:
- Loonindexering loopt achter — werknemers krijgen vaak pas 6-12 maanden na inflatie hun cao-aanpassing, terwijl belastingen nu al worden geheven over het inflatie-onaangepaste loon
- Pensioenuitkeringen indexeren onvolledig — gepensioneerden lopen tegen schijfgrenzen die niet meebewegen met hun (lagere) indexatie
Hoe groot is het effect macro?
Volgens berekeningen van het CPB en doorbelichting in het Belastingplan 2026 levert de halve indexatie circa € 200 miljoen extra belastinginkomsten op in 2026 alleen. Dat is geen klein bedrag — al kabbelt het door middeninkomens via een paar honderd euro per huishouden. Het is een politiek elegante manier om belastingen te verhogen zonder dat in een kop op de NOS terechtkomt.
Andere bronnen (FD, NRC) noemen de term "stille belastingverhoging" — een directe Engelse vertaling van bracket creep — die exact dit fenomeen beschrijft. Het is daarmee precies dat: een verhoging die op individuele loonstrookjes nauwelijks zichtbaar is, maar bij elkaar opgeteld een aanzienlijk effect heeft.
Wat kunt u doen?
Eerlijk: niet veel. Bracket creep raakt iedereen die loon ontvangt. Maar er zijn een paar bewuste keuzes:
1. Maximaliseer aftrekposten in 2026
Hoe meer aftrek u kunt verzilveren, hoe lager uw belastbaar inkomen — en hoe meer u onder de schijfgrenzen blijft. Hypotheekrente, lijfrente-storting, periodieke giften en zorgkosten zijn de bekende posten.
2. Lijfrente-storting voor middeninkomens
Voor middeninkomens (€ 45.000-€ 80.000) is lijfrente bijzonder voordelig: aftrek bij 37,56% nu, eventueel uitkering bij lager tarief later. Bij € 4.000 storting bespaart u € 1.500 belasting in 2026. Dat compenseert ruimschoots de bracket creep.
3. Verdeel slim met fiscaal partner
Stellen waarbij één partner net boven en de ander net onder een schijfgrens zit, kunnen door slim aftrekposten te verdelen ontkomen aan een deel van de hogere schijf. Onze post over fiscaal partner verdelen legt dit uit.
4. Vraag voorlopige teruggaaf aan
Wie aftrekposten heeft (hypotheekrente, lijfrente), wordt anders pas na de definitieve aanslag in 2027 gecompenseerd. Met een voorlopige teruggaaf via Mijn Belastingdienst krijgt u maandelijks korting — handig om de bracket creep meteen op te vangen.
Vooruitzicht — wordt het beter in 2027?
Het Belastingplan 2026 noemt de halve indexatie expliciet als tijdelijke maatregel om de btw-aanpassing te financieren. In theorie zou voor 2027 de inflatiecorrectie weer volledig moeten zijn. Maar dergelijke "tijdelijke" maatregelen blijven in Nederland vaak hangen — denk aan de tariefsaanpassing eigen woning die ook ooit tijdelijk was.
Houd Prinsjesdag 2026 (september) goed in de gaten. Als de schijfgrenzen daar opnieuw onvolledig worden geïndexeerd, weet u dat dit structureel onderdeel wordt van het Nederlandse belastingstelsel — en dat de stille belastingverhoging blijvend is.
Cijfers gecheckt op 9 mei 2026: schijfgrenzen volgens Belastingdienst.nl, indexatiepercentage 52,8% volgens PwC en Belastingplan 2026 toelichting (memorie van toelichting). Wettelijke inflatiecorrectie 2,9% bevestigd door CBS / Rijksfinanciën. Cijfers in voorbeelden zijn approximatief en exclusief premies volksverzekeringen.